डाळी उसळी

 या सर्व बहिणींमध्ये सर्व काही गुण आहेत. बहुगुणी ! डाळीमध्ये सर्वात भाव खाते ती म्हणजे तुरीची डाळ, जिथे तिथे तिचा मान. नैवेद्याच्या ताटात भाताच्या मुदीवर ही विराजमान. तिला हळद लावतात. त्यामुळे ती अधिकच खुलून दिसते. त्यावर साजूक तूपाची धार म्हणजे जेवायला सुरवात करताना वरण भात तूप मीठ लिंबू खाल्ले की मन तृप्त होऊन जाते. लहानग्या बाळाला याच डाळीची पेज भरवतात. तुरीच्या डाळीची चिंच गुळाची आमटी भर पावसात सुख देवून जाते. आमटी पोळीबरोबरही छान लागते. आमटी भातावर साजूक तूप, सोबत कैरीचे लोणचे आणि बाहेर पाऊस पडतोय रपारप ! तुरीच्या डाळीचे वडेही छान होतात. वरणफळं उर्फ, चकोल्या उर्फ डाळ ढोकळी ही तुरीच्या दाट आमटीमध्येच बनतात. गरम गरम चकोल्या, त्यावर साजूक तूप, सोबत कुरडई, फेणी, असे सर्व असले की एका डीशमध्ये काम होऊन जाते. पोटभरीचे, चविष्ट आणि पौष्टिक जेवण होऊन जाते. चकोल्या आवडणारी मैत्रीण जर सोबत असेल तर चकोल्यांचे कौतुक करून करूनच जठराग्नी वाढतो आणि कधी एकदा वाफाळलेल्या चकोल्या पानात पडतात असे होऊन जाते.

मुगाची डाळ "पडू आजारी मौज हीच वाटे भारी"या लोकांच्या कॅटेगिरीतली. तोंडाला चव नसते. पातळसर डाळ-तांदुळाची खिचडी खाल्ली आणि सोबत आबंट गोड लिंबाचे लोणचे असेल तर हीच धाऊन येते मदतीला. तशीही ही डाळ कंटाळा आलाय काय करू? किंवा ७-८ दिवसाच्या ट्रीप वरून आलेल्या गृहीणीसाठी उपयुक्त ठरते. पटकन होणारी ही खिचडी वेळ निभावून नेते. सोबत लोणचे, दही-ताक, भाजलेला पापड असला की कंटाळा दूर पळून जातो किंवा ट्रीप वरून दमून थकून आलेल्यांना ही खिचडी उत्साह देऊन जाते. आधी फोडणी न करता डाळ तांदूळ शिजवायचे, शिजवताना त्यात थोडे तिखट व धने जिऱ्याची पूड घालायची. पातळसर करायची नंतर वरून फोडणी घालायची. त्यात भरपूर कडीपत्ता घालायचा. अशी ही सरबरीत खिचडी चवीला मस्त लागते. त्यासोबत काहीही नसले तरी चालते. मी काही वेळेला यात दाणे, कांदे, बटाटे, फ्लॉवर, गाजर, मटार, सिमला मिरची टोमॅटोही घालते म्हणजे टु इन वन, भात आणि भाजी दोन्हीही एकाच वेळेला पोटात जाते. मुगाच्या डाळीची लसूण घातलेली आमटी, भजी, मुगाचा हलवा, मुगाची डाळ भिजत घालून व नंतर वाटून याचे धिरडेही छान लागते. मुगाच्या डाळीत इतर डाळींपेक्षा वेगळेपणा आहे हे नक्की !

हरबरा डाळीची महती सणासुदीला ! शिवाय या डाळीचे पीठही चविष्ट लागते त्यामुळे या डाळीला खूप मागणी. नैवेद्याला ताटात उजव्या बाजूला लागणारे पुरण, होळीला पुरणपोळ्या, चैत्रगौरीत होणारा डाळ-कैरीचा नैवेद्य, दिंड, बेसन लाडू, वडी, म्हैसूरपाक, बुंदीचे/मोतीचुराचे लाडू असे एक ना अनेक प्रकार. शिवाय तिखटाचे पदार्थही या डाळीच्या पीठामुळे होतात जसे की बटाटावडा, भजी, वाटली डाळ. नैवेद्याच्या ताटात घोसाळाची भजी, या डाळीशिवाय सर्वांचेच अडते. त्यामुळे ही डाळ भाव खात नाही तर एखाद्या राणीसारखी घराघरात वावरते.

काय कौतुके चालली आहेत एकेकीची ! मी बघा ! रस्त्यावरच्या गल्लीबोळात, उपाहारगृहात, पंचतारांकीत हाटेलात असते, इतकेच नाही तर परदेशातही माझे वास्तव्य आहे ! इडली डोसे आमच्या शिवाय बनतच नाहीत. त्यामुळे तांदुळाच्या जोडीला आम्ही बरोबर असतो. अहो असे काय करता? ओळखले नाही का? मी तर उडीड उडीद ! मूग मटकी वाटाणा आणि इतरही .... आम्ही पण आहोत बर का तुमच्या जोडीला

copy right - rohini gore

See less