कोथिंबीरीचे थालिपीठ

 चिरलेली कोथिंबीर ३ ते४ मुठी (कोथिंबीर देठासकट चिरून पाण्याने धुवा व रोळीत निथळत ठेवा)
लाल तिखट १ चमचा
धनेर्जिरे पूड १ चमचा
अर्धा चमचा हळद
चवीपुरते मीठ
हरबरा डाळीचे पीठ थोडेसे
चिरलेला कांदा थोडासा

कोथिंबीरीतले पाणी सर्व निथळू दे. नंतर एका ताटात चिरलेली कोथिंबीर व कांदा घ्या. त्यात लाल तिखट, धनेजिरे पूड, हळद व मीठ घाला.  नंतर त्यात मावेल तितके डाळीचे पीठ घाला व सर्व मिश्रण एकत्र करा. नंतर अगदी थोडे पाणी घालून पीठ कालवा व गोळा करून घ्या. नंतर तव्यावर तेल घाला व सर्व बाजूने पसरा व त्यावर पिठाचा गोळा ठेवून थालिपीठ थापून घ्या. मध्यम गॅसवर तवा तापत ठेवा व दोन्ही बाजूने खरपूस भाजा. खुसखुशीत व कुरकुरीत थालिपीठ तयार होईल. पीठ कालवून त्याचा गोळा करून झाला की १० मिनिटांनी थालिपीठ करा. हा थालिपीठाचा तयार झालेला गोळा थोडासा सैलसर होईल व थालिपीठ छान होईल. टोमॅटो केच अप बरोबर चविष्ट थालिपीठ खा. 

कोथिंबीर वडी

 जिन्नस :

चिरलेली कोथिंबीर २ वाट्या ( चिरलेली कोथिंबीर धुवुन चाळणीत निथळत ठेवा)
हरबरा डाळीचे पीठ १ वाटी
तांदुळाचे पीठ २ चमचे
लसूण २ पाकळ्या, आलं अगदी थोडे, कडिपत्ता ४-५ पाने, मिरच्यांचे तुकडे २-४ (बिया काढून टाका)
पाणी १ वाटी
लाल तिखट अर्धा चमचा
धनेजिरे पूड अर्धा चमचा
फोडणीसाठी तेल २ चमचे
मोहरी, जिरे, हिंग, हळद (फोडणीसाठी)
चवीपुरते मीठ

मार्गदर्शन :

डाळीचे पीठ, तांदुळाचे पीठ, लाल तिखट, धनेजीरे पूड, मीठ घालून पीठ सैलसर भिजवा. हे पीठ पातळही नको आणि घट्टही नको. पळीवाढं झाले पाहिजे. मध्यम आचेवर कढई तापत ठेवा. नंतर त्यात २ चमचे तेल घाला. तेल तापले की त्यात मोहरी, जिरे, हिंग, हळद घालून फोडणी करा व त्यात चिरलेलं आलं, लसूण पाकळ्या, मिरच्यांचे तुकडे, आणि चिरलेली कोथिंबीर घाला. कडीपत्याची पानाचे तुकडे करून घाला व हे मिश्रण परता. नंतर त्यात डाळीचे भिजवलेले पीठ घाला. आच मध्यम आचेवरून थोडी जास्त करा. हे सर्व मिश्रण आपण पिठलं करतो त्याप्रमाणे ढवळत रहा. आता गॅस बंद करा. ढवळताना या मिश्रणाचा गोळा होतो.  आता हा गोळा एका ताटलीत पसरवून घ्या. गोळा पसरवण्याच्या आधी ताटलीला तेल लावून घ्या. पूर्ण थंड झाल्यावर वड्या कापा व तेलात खरपूस तळा. खूप खुसखुशीत आणि कुरकुरीत वड्या होतील.

 

मसाला पापड

उडदाचा पापड तळावा. एका डिशमध्ये उडदाचा पापड ठेवा. त्यावर कांदा व टोमॅटो बारीक चिरून घाला. नंतर त्यात चिमूटभर लाल तिखट, धनेजिरे पूड, व चवीपुरते मीठ पेरा. कोथिंबीर बारीक चिरून घाला. चिमूटभर साखरही पेरा. अजून तुम्हाला ज्याप्रमाणे अधिक सजवायचे असेल त्याप्रमाणे पापड सजवा.


उदा. पापडावर बारीक शेव पेरता येईल. तसेच ताजा ओला नारळही पेरता येईल.   जेवणाच्या आधी हा पापड खाल्यास नंतरचे जेवण अधिक रूचकर लागेल. खूप कंटाळवाणे झाले असेल तर असा सजवलेला पापड खाल्यावर उत्साह येईल.

थालिपीठाच्या भाजणीचे घावन

जिन्नस

• थालिपीठाची भाजणी २ ते ३ मूठी
• लाल तिखट १ चमचा, हळद अर्धा चमचा, चवीपुरते मीठ
• अर्धा कांदा बारीक चिरलेला
• पीठ भिजवण्यासाठी पाणी
• तेल

 मार्गदर्शन:

 वरील सर्व मिश्रण एकत्र करा व पीठ भिजवा. हे पीठ खूप पातळ भिजवा. गॅसवर तवा तापत ठेवा. तो पुरेसा तापला की त्यावर चमच्याने थोडे तेल टाकून तवाभर पसरवा. नंतर डावेने भिजवलेले पीठ तवाभर  घाला. काही सेकंदाने त्यावर थोडे तेल टाका. शिवाय घावनाच्या कडेनेही तेल टाका. काही सेकंदाने  कालथ्याने घावन सोडवून मग ते उलटवावे. व नंतर परत थोडे तेल घाला व काही सेकंदाने घावन तव्यावरून काढा.

भाज्यांचे कटलेट

जिन्नस :

श्रावणघेवडा
सिमला मिरची
गाजर
कोबी
मटार (अर्धी वाटी)
बटाटा १ किंवा २ (साले काढावीत)
लसूण पाकळ्या ४-५
आले छोटा तुकडा
चिरलेली कोथिंबीर २-३ चमचे
लाल तिखट १ चमचा
धनेजिरे पूड १ चमचा
गरम मसाला १ चमचा
मीठ चवीपुरते
कॉर्न प्लोअर २-३ चमचे
तांदुळ पीठ २-३ चमचे
डाळीचे पीठ २-३ चमचे
कॉर्न प्लोअर १ वाटी (घोळण्याकरता)
रवा जाड १ वाटी (घोळण्याकरता)
तेल १ वाटी



मार्गदर्शन : वर लिहिलेल्या भाज्या मध्यम आकाराच्या चिरा. ( ४ ते ५ वाट्या ) व धूऊन घेऊन कूकरमध्ये किंवा मायक्रोवेव्ह मध्ये उकडून घ्या. सोबत बटाटाही उकडून घ्या. उकडलेल्या सर्व भाज्या रोळीत घालून त्या खाली एक ताटली ठेवा. भाज्या पाणी निथळण्यासाठी रोळीत ठेवायच्या आहेत. पाणी सर्व निथळले की सर्व भाज्या एका परातीत घाला. त्यात बटाटा किसून घाला. नंतर यामध्ये लाल तिखट, धनेजिरे पूड, गरम मसाला, मीठ व चिरलेली कोथिंबीर घाला. लसूण पाकळ्या, आले यांचे सुरीने खूप बारीक तुकडे करा व तेही सर्व भाज्यांमध्ये घाला. नंतर त्यात डाळीचे पीठ, तांदुळाचे पीठ, व कॉर्नचे पीठ घालून मिश्रण हाताने एकत्रित करा. वर दिलेली पीठे ही भाज्यामध्ये जास्त घालू नयेत. आता या मिश्रणाचे गोल व चपटे गोळे करा. एका ताटात रवा व कॉर्न फ्लोअर पसरून घ्या व त्यात हे गोळे एकेक करून घोळवून घ्या. आता मध्यम आचेवर एक तवा तापत ठेवा. त्यावर २-३ चमचे तेल घालून कालथ्याने पसरवून घ्या. त्यावर एका वेळी ३ ते ४ तयार केलेले कटलेट ठेवून
ब्राऊन रंग येईपर्यंत खरपूस दोन्ही बाजूने भाजून घ्या. कटलेट उलटले की परत थोडे तेल घालावे. टोमॅटो केचप बरोबर गरम गरम कटलेट खायला द्या. सोबत चहा हवाच !




उकडलेल्या भाज्यातले पाणी निथळूनही त्या जास्त ओल्या वाटल्या तर पेपर टॉवेल वर थोडावेळ घाला म्हणजे बाकीचे उरलेले पाणी शोषून घेतले जाईल. भाज्या जास्त ओल्या नसल्या की मग त्यात अगदी जरूरीपुरतेच वर लिहिलेली पीठे घालावीत.

रंगीत भात

जिन्नसः

अर्धी वाटी तांदुळाचा शिजवलेला भात (मोकळा शिजवलेला हवा)
प्लॉवर, श्रावणघेवडा, सिमला मिरची, मटार, गाजर, कांदा, बटाटा, टोमॅटो, भोपळा, वांगे, हिरवी मिरची १
फोडणीसाठी तेल
मोहरी, जिरे, हिंग, हळद
धनेजिरे पूड अर्धा चमचा
लाल तिखट अर्धा चमचा,
काळा मसाला अर्धा चमचा
मिरपूड २ चिमटी
मीठ चवीपुरते,
साखर अगदी चिमुटभर (चवीपुरती)



मार्गदर्शन : अर्धी वाटी तांदुळाचा भात शिजवून घ्या व तो गार झाला की अलगद हाताने मोकळा करून घ्या. हा भात शिजवताना पहिली शिट्टी होऊ द्यायची नाही. त्या आधीच गॅस बंद करा. भात शिजवण्याच्या आधी तांदुळ धुवून घ्या व रोळीत २ तास निथळत ठेवा म्हणजे भात मोकळा शिजण्यास मदत होते. वर दिलेल्या सर्व भाज्या मध्यम आकारात चिरा. कांदा, बटाटा उभे चिरा. कांदा व टोमॅटो फोडणीत शिजवण्या इतपतच घ्या. जास्त नको. सर्व भाज्या चिरल्यावर पाण्याने धुवून घ्या व रोळीत निथळत ठेवा. या सर्व भाज्या मिळून २ ते ३ वाट्या घ्या.





नंतर मध्यम आचेवर कढई तापत ठेवा. ती पुरेशी तापली की त्यात तेल घाला. ते पुरेसे तापले की त्यात मोहरी, जिरे, हिंग, हळद घालून फोडणी करा. त्यात आधी मिरचीचे तुकडे (उभे चिरलेले) घाला व नंतर कांदा व टोमॅटो घालून थोडे परतून घ्या. नंतर चिरलेल्या सर्व भाज्या घाला व शिजवा. शिजवताना त्यावर झाकण ठेवा व फोडणीवर या भाज्या शिजू देत. झाकण काढा व भाज्या कालथ्याने परतत रहा. या भाज्या शिजल्या तर पाहिजेत पण जास्त शिजायला नकोत. भाजी शिजवताना पाणी अजिबात घालू नये.







भाजी परतताना त्यामध्ये लाल तिखट, धनेजिरे पूड, काळा मसाला, मिरपूड , चवीपुरते मीठ व अगदी थोडी साखर घाला व भाजी सगळीकडून परतून व्यवस्थित ढवळा. नंतर त्यामध्ये मोकळा केलेला भात घाला व अलगद हाताने सर्व मिश्रण ढवळा. हा भात तिखट, चमचमीत छान लागतो. तोंडाला खूप छान चव येते. गरम गरम भाताबरोबर दही छान लागते. हा भात पार्टीसाठी पण करता येईल.

पॅटीस

पाककृतीचे जिन्नस:

बटाटे ४
कांदा १
मिरच्या ६ तिखट, लसूण पाकळ्या ४ मोठ्या, कोथींबीर १ जुडी, अर्धे लिंबू
मीठ, साखर चवीपुरते
लाल तिखट व धनेजिरे पूड प्रत्येकी पाव चमचा,

क्रमवार मार्गदर्शन: बटाटे उकडून, त्याची साले काढून कुस्करून घ्यावेत. त्यात कांदा, लसुण पाकळ्या, मिरच्या व कोथिंबिर खूप बारीक चिरून घाला. लिंबू पिळा. लाल तिखट व धनेजिरे पूड प्रत्येकी पाव चमचा घाला. चवीपुरते मीठ व साखर घाला, व ह्या सर्व मिश्रणाचा लगदा करावा. हे बटाट्याचे सारण तसेच कच्चे राहू देत.



पॅस्ट्री पट्या फ्रीजर मधून १-२ तास आधी बाहेर काढून ठेवा म्हणजे त्या नॉर्मल तापमानात येतील. २-३ गुळांडी असलेल्या २ पट्या असतात. त्यातल्या एका पट्टीचे ३ ते ४ भाग करा. प्रत्येक भाग थोडा लाटण्याने लाटावा म्हणजे थोडा मोठा होईल व त्यात प्रत्येकात वरील तयार केलेले सारण घाला व गुंडाळी करा. गुंडाळी दोन्ही बाजूने चिकटवून घ्या. या सहज चिकटल्या जातात कारण की या पट्या ओलसर असतात. अशा रितीने सर्व पॅटीस करून घ्या. ओव्हन ४०० डिग्रीवर ऑन करा व हे सर्व पॅटीस अल्युमिनियम (ओवन मध्ये चालत असलेले) ट्रेमध्ये थोड्या थोड्या अंतरावर ठेवा. ओव्हन बंद करा. ३५ मिनिटे ठेवा. अर्धा वेळ झाला की सर्व पॅटीस पापड भाजण्याच्या चिमट्याने उलटवा म्हणजे दोन्ही बाजूने ब्राऊन होतील. पॅटीस उलटताना ओव्हन बंद करावा. पॅटीस करताना एका पट्टीचे २ भागही करू शकता, पण त्याने गुंडाळी जास्त होईल व सारण कमी पडेल. ओव्हन मध्ये हे पॅटीस खूप छान फुलून येतात. हे पॅटीस पुण्यातील हिंदुस्तान बेकरीमध्ये मिळणाऱ्या पॅटीस प्रमाणे लागतात. हे एक मधवेळचे छान खाणे आहे चहासोबत.




ओव्हन बंद केल्यावर १० मिनिटांनी ट्रे बाहेर काढा व सर्व पॅटीस एका ताटात ठेवा. खायला घेताना बरोबर टोमॅटो केच अप घ्यावे. मी हे सारण बटाट्याचे दिले आहे. तुम्ही तुमच्या आवडीचे सारण बनवू शकता.

झटपट बटाटा चिवडा

जिन्नस :

पोटॅटो स्टीक्स पाकिट १
अदपाव चमचा लाल तिखट
अदपाव चमचा जिरे पावडर
अदपाव चमचा साखर
चवीपुरते मीठ
अदपाव चमचा तेल
मूठभर भाजलेले दाणे

मार्गदर्शन : पोटॅटो पाकीटातून स्टीक्स एका पातेल्यात काढून घ्या. त्यात लाल तिखट, मीठ, जिरेपावडर, साखर घाला. एका कढल्यात तेल घालून दाणे थोडे भाजून घ्या व ते स्टिक्स मध्ये घाला. एकत्र ढवळून घ्या. झटपट चिवडा तयार! उपवासाला चालतो. शिवाय असेच थोडे चहाबरोबर तोंडात टाकायला छान वाटतो.

चमचमीत बटाटा

जिन्नस :

३-४ मध्यम आकाराचे बटाटे
पाणीपुरी मसाला
चाट मसाला
लाल तिखट
धनेजिरे पूड
चिंचगुळाचे दाट पाणी
हिरवी चटणी (कोथिंबीर मिरची लसूण)
बारीक चिरलेला कांदा
बारीक चिरलेला टोमॅटो
बारीक चिरलेली कोथिंबीर
मीठ
बारीक शेव
दही
बटर३-४ चमचे
साखर

क्रमवार मार्गदर्शन : बटाटे कूकर मध्ये उकडून घ्या. नंतर उकडलेले बटाटे बारीक चिरा. मध्यम आचेवर कढई तापत ठेवा. ती पुरेशी तापली की त्यात बटर घालून बारीक चिरलेले बटाटे घाला व परता. नंतर त्यात आवडीप्रमाणे पाणीपुरी मसाला, चाट मसाला, लाल तिखट, धनेजिरे पूड घाला. चवीला मीठ घाला. नंतर हे सर्व मिश्रण खरपूस परता. कालथ्याने बारीक बटाटे अजुनही खूप बारीक करा. त्याचा लगदा झाला पाहिजे. गार झाल्यावर त्याचे गोल आकाराचे पॅटीस करा.

मिरची, कोथिंबीर, लसूण व मीठ याची चटणी करा. चिंच गुळाच्या दाट पाण्यात थोडे लाल तिखट, धनेजिरे पूड व मीठ घालून त्याची चटणी करा.

एका खोलगट डीश मध्ये बटाट्याचे तयार केलेले पॅटीस घाला. त्यावर लसूण मिरचीची चटणी घाला. नंतर चिंचगुळाची चटणी घाला. नंतर त्यावर बारीक चिरलेला कांदा,टोमॅटो व बारीक शेव घाला. थोडी कोथिंबीर पेरा. नंतर त्यावर दही घाला व चिमुटभर लाल तिखट, धनेजिरे पूड, मीठ व साखर पेरून खायला द्या. अतिशय चविष्ट डीश आहे.

ही पाककृती माझी नाही. माझ्या मैत्रिणीची आहे. तिचे नाव सौ दिप्ती जोशी.

कोथिंबीर वडी

जिन्नस :

जाडसर चिरलेली कोथिंबीर ३ वाट्या
अर्धी वाटी हरबरा डाळीचे पीठ
५ चमचे तेल
अर्धा चमचा लाल तिखट
अर्धा चमचा धनेजिरे पूड
हळद चिमूटभर
चवीपुरते मीठ

क्रमवार मार्गदर्शन : चिरलेली कोथिंबीर धुवून घ्या. धुवून रोळीमध्ये पाणी निथळण्यासाठी ठेवा. पाणी पूर्णपणे निथळले गेले पाहिजे. नंतर त्यामध्ये लाल तिखट, धनेजिरे पूड, हळद, तेल व मीठ घालून ढवळा व त्यामध्ये मावेल इतके डाळीचे पीठ घाला. ३ वाट्या चिरलेल्या कोथिंबीरीत अर्धा वाटी डाळीचे पीठ मावले. नंतर हाताने सर्व मिश्रण एकत्र करून त्याचा लोडासारखा आकार बनवा व तो एका पातेल्यात घालून कूकर मध्ये उकडून घ्या. पातेल्यावर झाकण ठेवा.पातेल्याला थोडे तेल लावून घ्या. कूकर थंड झाला की त्याचे झाकण काढून लोडासारख्या बनवलेल्या आकाराच्या पाहिजे त्या आकाराच्या वड्या पाडा. मध्यम आचेवर कढई तापत ठेवा. त्यात पुरेसे तेल घालून वड्या खरपूस तळा. आकर्षक सजावट करून खाण्यासाठी ठेवा. चहासोबत या वड्या छान लागतात. या वड्या हलक्याफुलक्या, खुसखुशीत व कुरकुरीत होतात.

रगडा पॅटीस

वाढणी २ जण


जिन्नस :

वाटाण्यांची उसळ

हिरवे वाटाणे १ वाटी
बारीक चिरलेले लसुण मिरची व बारीक चिरलेला कांदा टोमॅटो मिळून १ वाटी
उकडलेला बटाटा अर्धा
फोडणीसाठी तेल, मोहरी, हिंग, हळद
लाल तिखट १ चमचा
धनेजीरे पूड १ चमचा
मीठ

कृती : हिरवे वाटाणे आदल्या दिवशी सकाळी पाण्यात भिजत घाला. रात्री पाणी बदला. आधीचे पाणी काढून टाका व परत नवीन घाला. दुसऱ्या दिवशी दुपारी रगडापॅटीस करणार असाल १२ वाजता जेवणासाठी तर त्या आधी २ तास वाटाणे चाळणीत काढून घ्या पाणी निथळण्यासाठी. मध्यम आचेवर कूकर तापत ठेवा. तो व्यवस्थित तापला की त्यात तेल घाला. ते तापले की त्यात मोहरी, हिंग व हळद घालून फोडणी करा. नंतर त्यात बारीक चिरलेले लसूण, मिरची, कांदा व टोमॅटो घालून थोडे परता. परतून झाले की त्यात वाटाणे घालून ढवळा. नंतर त्यात उकडलेला बटाटा लाल तिखट, धनेजीरे पूड, चवीपुरते मीठ व पाणी घाला. वाटाणे बुडून थोडे वर पाणी घाला. एक शिट्टी करा. ही झाली वाटाण्याची उसळ.

पॅटीस :

उकडलेले बटाटे मोठे २
धनेजीरे पूड १ चमचा
लाल तिखट १ चमचा
मीठ चवीपुरते

तेल

कृती : उकडलेले बटाटे खूप बारीक कुस्करून घ्या. हाताने नीट कुस्करले गेले नाहीत तर किसणीने किसून घ्या. त्यात लाल तिखट, धनेजीरे पूड व मीठ घालून हे मिश्रण हाताने नीट कालवा. सगळीकडे तिखट मीठ लागले पाहिजे. त्याचे हवे तसे बारीक मोठे चपटे गोल पॅटीस करा. मध्यम आचेवर तवा तापत ठेवा. तो तापला की त्यावर थोडे तेल घाला. कालथ्याने हे तेल पसरून घ्या. मग त्यावर एका वेळेला ५-६ तयार केलेले बटाट्याचे पॅटीस तव्यावर ठेवून चांगले दोन्ही बाजुने खरपूस भाजा.

सजावट :

बारीक चिरलेला कांदा २ वाट्या
बारीक चिरलेला टोमॅटो २ वाट्या
बारीक चिरलेली कोथिंबीर २ वाट्या
चिंचगुळाचे दाट पाणी २ वाट्या
कोथिंबीर व हिरवी मिरचीचे वाटण २ वाट्या
लाल तिखट
धनेजीरे पूड
मीठ
साखर
थोडा लिंबाचा रस
बारीक शेव

सर्वात आधी एका खोलगट डीश मध्ये तयार केलेले पॅटीस ठेवा. नंतर त्यावर उसळ घाला. नंतर त्यावर चिंचगुळाचे पाणी, मिरची कोथिंबीरीचे वाटण घाला. नंतर त्यावर बारीक चिरलेला कांदा, टोमॅटो, कोथिंबीर घाला. नंतर त्यावर थोडी बारीक शेव घाला. नंतर त्यावर आवडीनुसार थोडे लाल तिखट, धनेजीरे पूड, थोडे मीठ व थोडी साखर पेरा. नंतर त्यावर हवे असल्यास थोडा लिंबाचा रसही घाला. उसळ व पॅटीस गरम गरम हवे. असे हे गरम, तिखट, आंबट गोड मिश्रण खूप चविष्ट व छान लागते. तोंडाला छान चव येते. उत्साह येतो. असा हा रगडा पॅटीस मला खूप आवडतो.

भेळपुरी

जिन्नस:

चुरमुरे
फरसाण
बारीक चिरलेला कांदा
बारीक चिरलेला टोमॅटो
बारीक चिरलेला उकडलेला बटाटा
बारीक चिरलेली काकडी
बारीक चिरलेली कोथिंबीर
बारीक शेव
कोथिंबीर व हिरव्या मिरच्यांचे वाटण
चिंचगुळाचे दाट पाणी
लाल तिखट
धनेजीरे पूड
थोडे मीठ
थोडी साखर
थोड्या पाणीपुरीच्या पुऱ्या चुरडून

वरील सर्व गोष्टी एकत्र करा. एक चविष्ट भेळ तयार होईल.

माहितीचा स्त्रोत : सौ दिप्ती जोशी

ओली भेळ

जिन्नस:

चुरमुरे (कोल्हापुरी पांढरे शुभ्र व टपोरे असल्यास उत्तम), फरसाण
बारीक चिरलेला कांदा
बारीक चिरलेली कोथिंबीर
बारीक चिरलेला टोमॅटो
लाल तिखट, धणेजीरे पूड, मीठ,
चिंचगुळाचे दाट पाणी
भाजलेले अथवा कच्चे दाणे

वरील सर्व जिन्नस एकत्र करा. एक चविष्ट भेळ तयार होईल.

माहितीचा स्रोत: पुण्याच्या पुष्करिणी भेळेच्या निरिक्षणातून

मसालेभात

जिन्नसः

बासमती तांदुळ १ वाटी
३ वाट्या पाणी
जाड चिरलेला कांदा पाव
मोठी फ्लॉवरची फुले ५-६
जाड चिरलेला बटाटा पाव
मटार पाव वाटी
२-३ मिरच्यांचे जाड तुकडे
लाल तिखट अर्धा चमचा
धनेजीरे पूड अर्धा चमचा
मिरपूड अर्धा चमचा
फोडणी साठी तेल मोहरी, जीरे, हिंग, हळद
मीठ

क्रमवार मार्गदर्शन:

प्रथम तांदुळ धूउन घ्या. त्यातील पाणी पूर्णपणे काढून टाका. पाणी पूर्णपणे निथळण्यासाठी चाळणीत तांदुळ घालून ठेवा. मध्यम आचेवर कूकर तापत ठेवा. तो तापला की त्यात जरूरीपुरते थोडे तेल घाला. ते तापले की त्यात मोहरी, जीरे, हिंग हळद घालून त्यात आधी मिरच्यांचे तुकडे व कांदा घाला. थोडे परता. मग त्यात बटाटा, फ्लॉवर, मटार घाला. नंतर तांदुळ घालून परत एकदा नीट ढवळून घ्या. नंतर त्यात लाल तिखट, धनेजीरे पूड, मीरपूड व चवीपुरते मीठ घालून परत एकदा नीट ढवळून घ्या. नंतर त्यात पाणी घालून कुकरचे झाकण लावा. एक शिट्टी झाली की गॅस बंद करा.

हा मसालेभात गरम गरम खायला चांगला लागतो. सोबत कांदा, काकडी व टोमॅटोचे काप घ्या. थंडगार दही, लसूण चटणी, उडदाचा भाजलेला/तळलेला पापड घ्या.

मसाला चिप्स (१)

जिन्नस:

टॉरटिला चिप्स (tostitos)
बटाटावड्याचे सारण
बारीक चिरलेला लेट्युस
बारीक चिरलेली काकडी
सालसा
किसलेले चीझ
मीठ व साखर चवीपुरते
शेंदरी रंगाच्या गाजराचे बारीक गोल काप साले काढून(सजावटीसाठी)
पालकाची छोटी पाने (सजावटीसाठी)

बटाटावड्याचे सारण: बटाटे उकडून, त्याची साले काढून कुस्करून घ्यावेत. त्यात कांदा, लसुण पाकळ्या, मिरच्या व कोथिंबिर खूप बारीक चिरून घालणे, लिंबू पिळावे. चवीपुरते मीठ व साखर घालावे, व ह्या सर्व मिश्रणाचा लगदा करावा. हे बटाट्याचे सारण तसेच कच्चे राहू देत.

क्रमवार मार्गदर्शन : सर्वात आधी एका डीशमध्ये गाजराचे गोल व बारीक काप ठेवा. मध्यावर पालकाची पाने लावून घ्या. मग त्यावर एकेक टॉरटिला चिप्स ठेवा. नंतर प्रत्येक चिप्स मध्ये सर्वात आधी बटाट्याचे सारण घाला. नंतर चिरलेला लेट्युस व काकडी घाला. नंतर सालसा व सर्वात शेवटी किसलेले चीझ घाला. चवीसाठी थोडे मीठ व साखर पेरा.अशी ही एक छान सजलेली चमचमीत डीश तयार होईल.

मसाला चिप्स (२)

जिन्नस:

टॉरटिला चिप्स (Tostitos)
बटाटावड्याचे सारण
चिंचगुळाचे दाट पाणी
लाल तिखट
धनेजीरे पूड
मीठ
साखर
लिंबू
बारीक शेव
कोथिंबीरीची पाने (सजावटीसाठी)
बारीक चिरलेला कांदा
बारीक चिरलेला टोमॅटो

बटाटावड्याचे सारण: बटाटे उकडून, त्याची साले काढुन कुस्करुन घ्यावेत. त्यात कांदा, लसुण पाकळ्या, मिरच्या व कोथिंबिर खूप बारीक चिरुन घालणे, लिंबू पिळावे. चवीपुरते मीठ व साखर घालावे, व ह्या सर्व मिश्रणाचा लगदा करावा. हे बटाट्याचे सारण तसेच कच्चे राहु देत.

सर्वात आधी एका डीशमध्ये कोथिंबिरीची पाने सजावटीसाठी घाला. नंतर एकेक टॉरटीला चिप्स ठेवून त्यात आधी बटाटावड्याचे सारण व चिंचगुळाचे दाट पाणी घाला. नंतर बारीक चिरलेला कांदा व टोमॅटो घाला. किंचित लाल तिखट, धनेजीरे पूड पेरा. चवीप्रमाणे थोडे मीठ व थोडी साखरही पेरा. नंतर एकेका पुरीमध्ये थोडी बारीक शेव घाला. नंतर अगदी थोडे लिंबू पिळा.

ह्या चिप्स पाणीपुरीच्या पुरीला एक पर्याय होऊ शकतो. जसे आपण शेव बटाटा पुरी खातो याप्रमाणेच असे करूनही खाता येईल.

चकोल्या

जिन्नस :

तुरीची डाळ १ वाटी
गव्हाचे पीठ दीड वाटी
धनेजीरे पूड दीड चमचा
लाल तिखट दीड चमचा
गोडा/काळा/गरम मसाला दीड चमचा
चिंचगुळाचे दाट पाणी अर्धा ते पाऊण वाटी
मोहरी, हिंग हळद
मीठ
फोडणीसाठी तेल
गोटा खोबऱ्याचा एक छोटा तुकडा
१ चमचा जिरे

क्रमवार मार्गदर्शन :

तुरीची डाळ कूकरमध्ये शिजवून घ्या. गव्हाच्या पीठामध्ये थोडे लाल तिखट, हळद, मीठ व थोडे तेल घालून नेहमीप्रमाणेच पोळीला पाहिजे तशी कणिक भिजवा.

तुरीची डाळ थंड झाली की मध्यम आचेवर एका कढईत/पातेल्यात पूरेसे तेल घालून फोडणी करा व त्यामध्ये शिजलेली डाळ एकसारखी करून घाला. त्यात थोडे पाणी घालून लाल तिखट, धनेजीरे पूड, गरम/गोडा/काळा मसाला घाला. चवीपुरते मीठ घालून आमटी ढवळून घ्या. नंतर त्यामध्ये चिंचगुळाचे दाट पाणी घाला. गोटा खोबऱ्याचा एक छोटा तुकडा गॅसवर भाजून घ्या. खूप काळा होईतोवर भाजा. थंड झाला की त्यात थोडे जीरे घालून मिक्सर ग्राईंडर वर बारीक करा व उकळत्या आमटीत घाला. अशी ही मसालेदार आमटी थोडावेळ उकळा. अजून थोडे पाणी घाला. खूप पातळ आमटी नको.

आता गॅस बारीक करा. भिजवलेल्या कणकेचा एक मोठा गोळा घेऊन एक मोठी पोळी लाटा. खूप जाड नको, व खूप पातळ नको. पोळीचे कालथ्याने अथवा कातण्याने चोकोनी काप करा. आता हे काप पटापट आमटीत सोडा व ढवळा. अशा प्रकारे कणकेच्या पोळ्या लाटून व काप करून सर्व काप आमटीमध्ये सोडा. एकीकडे ढवळत राहावे. आता आच थोडी वाढवा. म्हणजे आमटी उकळताना शंकरपाळ्यासारखे जे काप करून आमटीमध्ये सोडलेले आहेत ते शिजतील. ५ मिनिटांनी परत गॅस मंद ठेवा. आता थोडे कच्चे तेल वरून घाला व कढईवर/पातेल्यावर झाकण ठेवा म्हणजे वाफेवर या चकोल्या चांगल्या शिजतील. थोड्यावेळाने झाकण काढा. एक चकोली बाहेर काढून ती हाताने शिजली आहे का नाही ते पहा. चकोल्या शिजायला जास्त वेळ लागत नाही. चकोल्या खूप दाट आहेत असे वाटल्यास थोडे पाणी घालून ढवळा.

आता या चकोल्या गरम गरम असतानाच खा. आणि त्यावर भरपूर साजूक तूप घाला. सोबत कुरडई, सांडगी मिरची अथवा पोह्याचा पापड तळून घ्या. भरपूर पोटभर खा म्हणजे अगदी रात्रीपर्यंत तुम्हाला अजिबात भुक लागणार नाही. हा एक अत्यंत पौष्टीक पदार्थ आहे.

हा माझा एक अत्यंत आवडता खाद्यपदार्थ आहे. यालाच डाळ ढोकळी किंवा वरणफळे असेही नाव आहे.

मसाला पुरी

जिन्नसः

पाणीपुरीच्या पुऱ्या, उकडलेला व कुस्करलेला बटाटा, चिरलेला कांदा, लाल तिखट, धनेजीरे पूड, पाणीपुरीचा मसाला, चिरलेली कोथिंबीर, चिंचगुळाचे दाट पाणी, मीठ, बारीक शेव


कृती : पाणीपुरीच्या पुऱ्या जितक्या हव्या असतील तितक्या मध्ये फोडून त्यात वर दिलेले सर्व जिन्नस थोडे थोडे घाला. मसाला पुरी तय्यार!


पाणीपुरी, रगडा पॅटीस, दही बटाटा शेव पुरी, वगैरे सर्व खाऊन झाले की या मसाला पुरीने चमचमीत खाण्याची सांगता करा. किंवा वेगळी चव म्हणूनही फक्त अशाच पद्धतीने खायलाही छानच!

कांदेभात

 जिन्नस :

शिळा भात जितक्या प्रमाणात असेल त्याप्रमाणात
चिरलेल्या हिरव्या मिरच्या,
चिरलेला कांदा
लाल तिखट, मीठ, साखर
फोडणीसाठी तेल, मोहरी, हिंग, हळद
भाजके दाणे

 मार्गदर्शन :मध्यम आचेवर कढईत पुरेसे तेल घालून ते तापवून घ्या. नंतर त्यामध्ये मोहरी, हिंग हळद घालून फोडणी करून त्यात चिरलेल्या हिरव्या मिरच्या, चिरलेला कांदा व भाजके दाणे घालून वाफेवर शिजवून घ्या. वाफेवर शिजवणे म्हणजे त्यावर एक झाकण ठेवा. आच मंद करा. व काही वेळाने झाकण काढून परत सर्व परतून घ्या. शिळा भात हाताने कालवून मोकळा करून घ्या. त्यात थोडे लाल तिखट, चवीप्रमाणे मीठ व थोडी साखर घालून एकसारखे ढवळून घ्या व फोडणीत घालून ढवळा. भात मोकळा होण्याकरता सर्व बाजूने थोडे परता. असा खमंग व चविष्ट कांदेभात गरम गरम खा. यासोबत पोह्याचा भाजलेला पापड छान लागतो. आवडत असल्यास फोडणीत हिरव्या मिरच्यांबरोबर एखादी लाल सुकी मिरचीही घाला. या भातामध्ये चिरलेला कांदा जरा जास्तच घाला. शिवाय अगदी थोडे लाल तिखट फोडणीतही घाला.

भडंग

वाढणी:२ जण

पाककृतीला लागणारा वेळ:१५ मिनिटे

पाककृतीचे जिन्नस:

चुरमुरे ८ वाट्या
शेंगदाणे १ वाटी, खोबऱ्याचे पातळ काप १ वाटी
मेतकूट ४ चमचे, लाल तिखट १ चमचा, धने पूड १ चमचा
जिरेपूड १ चमचा, काळा मसाला १ चमचा,
मीठ १ चमचा, पिठीसाखर १ चमचा, पाव वाटी तेल
फोडणीसाठी तेल, मोहरी, हिंग,हळद

क्रमवार मार्गदर्शन:

पाव वाटी तेलात मेतकूट, लाल तिखट, धने पूड, जिरे पूड, काळा मसाला, मीठ व साखर घालून मसाला कालवून घ्या व तो सर्व चुरमुऱ्याना लावा. नंतर नेहमीप्रमाणे तेलाची फोडणी करून त्यात शेंगदाणे व खोबऱ्याचे पातळ काप घालून लाल रंग येईपर्यंत मंद आचेवर परतून घ्या. परतून झाल्यावर त्यामध्ये मसाला लावून तयार झालेले चुरमुरे घालून परत एकसारखे ढवळा. कोल्हापुरी पांढरे शुभ्र टपोरे चुरमुऱ्यांचे भडंग चविला जास्त छान लागतात.


माहितीचा स्रोत:सौ आई